تفاوت رشته حقوق با فقه و حقوق – مقایسه + حوزه های مطالعاتی
رشته های حقوق و فقه و حقوق هر دو به مطالعه قوانین و مقررات مرتبط با زندگی اجتماعی و روابط بین افراد می پردازند، اما از نظر مبانی، روش ها و اهداف تفاوت های اساسی دارند. در زیر به تفصیل به بررسی تفاوت رشته حقوق با فقه و حقوق پرداخته ایم:
تفاوت رشته حقوق با فقه و حقوق
۱. تعریف و ماهیت
حقوق (Law)
رشته حقوق به مطالعه قوانین موضوعه و مقرراتی می پردازد که توسط نهاد های قانون گذاری یک کشور (مانند مجلس) وضع شده اند. این قوانین بهمنظور تنظیم روابط بین افراد، سازمان ها و دولت طراحی شده اند و هدف اصلی آن ایجاد نظم و عدالت در جامعه است. حقوق بیشتر جنبه عملی و اجرایی دارد و بر پایه عقلانیت، تجربه و نیاز های اجتماعی استوار است.
فقه و حقوق
فقه و حقوق ترکیبی از دو حوزه فقه اسلامی و حقوق موضوعه است. فقه به معنای علم به احکام شرعی است که از منابع دینی مانند قرآن، سنت، اجماع و عقل استنباط می شود. در این رشته، علاوه بر مطالعه قوانین موضوعه، به بررسی احکام شرعی و تطبیق آن ها با قوانین مدرن نیز پرداخته می شود. این رشته بیشتر در کشور های اسلامی مانند ایران تدریس می شود و هدف آن تلفیق قوانین مدرن با اصول شرعی است.
۲. منابع و مبانی
حقوق
منابع اصلی حقوق، قوانین مصوب توسط نهاد های قانونگذاری، رویه های قضایی، عرف و اصول کلی حقوقی هستند. این رشته بیشتر بر پایه عقلانیت و تجربه بشری استوار است و به نیاز های جامعه و تحولات اجتماعی توجه دارد.
فقه و حقوق
منابع این رشته شامل دو دسته است:
۱. منابع فقهی: قرآن، سنت (احادیث)، اجماع و عقل.
۲. منابع حقوقی: قوانین موضوعه، عرف و رویه های قضایی.
در این رشته، احکام شرعی به عنوان مبانی اصلی در نظر گرفته می شوند و قوانین موضوعه در چارچوب این احکام تحلیل و تطبیق داده می شوند.
۳. اهداف
حقوق
هدف اصلی رشته حقوق، ایجاد نظم و عدالت در جامعه، حمایت از حقوق افراد و حل اختلافات بر اساس قوانین مصوب است. این رشته بیشتر به جنبههای عملی و اجرایی قوانین توجه دارد.
فقه و حقوق
هدف این رشته، علاوه بر ایجاد نظم و عدالت، تطبیق قوانین با احکام شرعی و اصول دینی است. در این رشته، همواره در تلاش هستند تا قوانین موضوعه با موازین اسلامی هماهنگ شوند و از این طریق، یک نظام حقوقی اسلامی ایجاد شود.
۴. روش های تحلیل و استنباط
حقوق
در رشته حقوق، تحلیل قوانین بر اساس متن قانون، تفسیر قضایی، اصول حقوقی و رویه های قضایی انجام می شود. این رشته بیشتر به جنبه های عملی و اجرایی قوانین توجه دارد و کمتر به مبانی فلسفی یا دینی می پردازد.
فقه و حقوق
در این رشته، علاوه بر روش های حقوقی، از روش های استنباط فقهی مانند قیاس، استحسان و مصلحت نیز استفاده می شود. تحلیل قوانین در این رشته با توجه به احکام شرعی و اصول فقهی انجام می شود.
۵. حوزه های مطالعاتی
حقوق
حوزه های مطالعاتی رشته حقوق شامل حقوق مدنی، حقوق جزا، حقوق تجارت، حقوق بین الملل، حقوق کار، حقوق اساسی و … است. این رشته بیشتر به قوانین موضوعه و مسائل حقوقی در جامعه می پردازد.
فقه و حقوق
علاوه بر حوزه های حقوقی، این رشته به مطالعه احکام شرعی در حوزه هایی مانند عبادات، معاملات، خانواده، جزا و قضا نیز می پردازد. در این رشته، مسائل حقوقی با توجه به اصول فقهی تحلیل می شوند.
۶. کاربرد و بازار کار رشته حقوق و فقه و حقوق
حقوق
فارغ التحصیلان رشته حقوق می توانند در مشاغلی مانند وکالت، قضاوت، مشاوره حقوقی، سردفتری و کار در نهاد های دولتی و خصوصی فعالیت کنند. این رشته بیشتر به نیاز های عملی جامعه توجه دارد.
فقه و حقوق
فارغ التحصیلان این رشته علاوه بر مشاغل حقوقی، می توانند در حوزه های مرتبط با فقه و احکام شرعی مانند تدریس در حوزه های علمیه، تحقیق در زمینه فقه و حقوق اسلامی و کار در نهاد های دینی فعالیت کنند.
۷. نگرش به تحولات اجتماعی
حقوق
رشته حقوق به تحولات اجتماعی و نیاز های جامعه حساس است و قوانین را بر اساس این تحولات اصلاح و بهروزرسانی می کند. این رشته بیشتر بر پایه عقلانیت و تجربه بشری استوار است.
فقه و حقوق
در این رشته، تحولات اجتماعی با توجه به احکام شرعی و اصول فقهی تحلیل می شوند. تلاش می شود تا قوانین موضوعه با موازین اسلامی هماهنگ شوند، حتی اگر این هماهنگی نیاز به تغییر در قوانین داشته باشد.
۸. نظام حقوقی
حقوق
نظام حقوقی در این رشته بر پایه قوانین موضوعه و عرف استوار است و کمتر به مبانی دینی توجه می کند. این نظام بیشتر در کشور های غیراسلامی رایج است.
فقه و حقوق
نظام حقوقی در این رشته بر پایه احکام شرعی و قوانین موضوعه استوار است. این نظام بیشتر در کشور های اسلامی مانند ایران اجرا می شود و هدف آن ایجاد یک نظام حقوقی اسلامی است.
جمع بندی: تفاوت رشته حقوق با فقه و حقوق
↵ حقوق بیشتر بر قوانین موضوعه و نیاز های اجتماعی تمرکز دارد و جنبه عملی و اجرایی آن قوی تر است.
↵ فقه و حقوق ترکیبی از قوانین موضوعه و احکام شرعی است و هدف آن ایجاد یک نظام حقوقی اسلامی است.
انتخاب بین این دو رشته به علایق، اهداف و زمینه های فکری فرد بستگی دارد. اگر به مباحث دینی و شرعی علاقهمند هستید، فقه و حقوق گزینه بهتری است، اما اگر به قوانین موضوعه و مسائل حقوقی در جامعه علاقه دارید، رشته حقوق مناسب تر است.
تفاوت رشته حقوق با فقه و حقوق
تفاوت در اپلای، واحد های تحصیلی
در مورد اپلای، واحد های تحصیلی و سایر موارد مشابه در دو رشته حقوق و فقه و حقوق، تفاوت ها و شباهت هایی وجود دارد که در ادامه به طور مفصل به تفاوت رشته حقوق با فقه و حقوق می پردازیم:
۱. اپلای (Apply) برای ادامه تحصیل
اپلای به فرآیند درخواست برای ادامه تحصیل در دانشگاه های خارجی یا داخلی در مقاطع بالاتر (کارشناسی ارشد، دکتری و فوقدکتری) اشاره دارد.
این فرآیند برای دو رشته حقوق و فقه و حقوق تفاوت هایی دارد:
↵ برای رشته حقوق
اپلای برای دانشگاه های خارجی
رشته حقوق در دانشگاه های خارجی (به ویژه در کشور های غربی) بیشتر بر پایه قوانین موضوعه و نظام های حقوقی آن کشور ها استوار است. برای اپلای در این رشته، معمولا نیاز به ارائه مدرک زبان (مانند IELTS یا TOEFL)، رزومه تحصیلی، انگیزه نامه (SOP) و توصیه نامه از اساتید دارید.
چالش ها
✅ تفاوت در نظام های حقوقی (به عنوان مثال، تفاوت بین سیستم کامنلا و سیستم حقوق نوشته).
✅ نیاز به تطبیق دانش قبلی با نظام حقوقی کشور مقصد.
فرصت ها
✅ امکان تحصیل در دانشگاه های معتبر جهانی و کسب تخصص در حوزه های بین المللی مانند حقوق بشر، حقوق تجارت بین الملل و ….
اپلای برای دانشگاه های داخلی
در ایران، ادامه تحصیل در رشته حقوق در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری نیاز به شرکت در آزمون های ورودی (مانند کنکور ارشد و دکتری) دارد.
رشته های تخصصی مانند حقوق جزا، حقوق بین الملل، حقوق خصوصی و سایر موارد مرتبط در مقطع ارشد ارائه می شوند.
↵ برای رشته فقه و حقوق
اپلای برای دانشگاه های خارجی
رشته فقه و حقوق بیشتر در کشور های اسلامی یا دانشگاه هایی با گرایش به مطالعات اسلامی ارائه می شود. برای اپلای در این رشته، علاوه بر مدارک معمول (زبان، رزومه، SOP و توصیه نامه)، نیاز به تسلط بر مبانی فقهی و احکام شرعی دارید.
چالش ها
✅ محدودیت دانشگاه های ارائه دهنده این رشته در سطح جهانی.
✅ نیاز به تسلط بر زبان عربی (برای مطالعه منابع فقهی).
فرصت ها
✅ امکان تحصیل در دانشگاه های معتبر اسلامی مانند دانشگاه الازهر مصر، دانشگاه اسلامی مالزی یا دانشگاه های ایران.
اپلای برای دانشگاههای داخلی
در ایران، ادامه تحصیل در رشته فقه و حقوق در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری نیز نیاز به شرکت در آزمون های ورودی دارد. این رشته بیشتر در دانشگاه های وابسته به حوزه های علمیه یا دانشگاه های دولتی ارائه می شود.
۲. واحد های تحصیلی
واحد های تحصیلی در دو رشته حقوق و فقه و حقوق تفاوت هایی دارند که به شرح زیر است:
حقوق
دروس پایه:
– مقدمه علم حقوق
– حقوق اساسی
– حقوق مدنی (اشخاص، اموال، قرارداد ها)
– حقوق جزا (عمومی و اختصاصی)
– حقوق تجارت
– آیین دادرسی مدنی و کیفری
دروس تخصصی:
– حقوق بین الملل عمومی و خصوصی
– حقوق کار
– حقوق بیمه
– حقوق مالکیت فکری
– حقوق محیط زیست
دروس اختیاری:
– حقوق خانواده
– حقوق پزشکی
– حقوق ورزشی
فقه و حقوق:
دروس پایه:
– مقدمه علم حقوق
– حقوق اساسی
– فقه (عبادات، معاملات، جزا)
– اصول فقه
– حقوق مدنی
دروس تخصصی:
– فقه القضاء (فقه قضایی)
– فقه الاقتصاد (فقه اقتصادی)
– فقه السیاسه (فقه سیاسی)
– حقوق تطبیقی (مقایسه فقه و حقوق موضوعه)
دروس اختیاری:
– تفسیر حقوقی قرآن
– فقه المقارن (مقایسه مذاهب فقهی)
– حقوق خانواده در فقه و قانون
۳. فرصت های شغلی و تحقیقاتی
حقوق:
شغل ها
– وکالت
– قضاوت
– مشاوره حقوقی
– سردفتری
– کار در نهاد های دولتی و خصوصی
تحقیقات:
پژوهش در حوزه های تخصصی حقوقی مانند حقوق بشر، حقوق تجارت بین الملل، حقوق محیط زیست.
فقه و حقوق:
شغل ها:
– وکالت و قضاوت (با توجه به تطبیق قوانین با فقه)
– تدریس در حوزه های علمیه و دانشگاه ها
– کار در نهاد های دینی و قضایی
– پژوهش در حوزه فقه و حقوق اسلامی
تحقیقات:
– پژوهش در حوزه های فقهی مانند فقه اقتصادی، فقه سیاسی و فقه قضایی.
– تطبیق قوانین موضوعه با احکام شرعی.
۴. چالش ها و مزایا
حقوق:
چالش ها:
– رقابت شدید در بازار کار (به ویژه در حوزه وکالت).
– نیاز به بهروزرسانی مداوم دانش حقوقی.
مزایا:
– فرصت های شغلی متنوع در بخش های دولتی و خصوصی.
– امکان فعالیت در حوزه های بین المللی.
فقه و حقوق:
چالش ها:
– محدودیت فرصت های شغلی در خارج از کشور های اسلامی.
– نیاز به تسلط بر زبان عربی و منابع فقهی.
مزایا:
– امکان فعالیت در حوزه های دینی و قضایی در کشور های اسلامی.
– تلفیق دانش حقوقی و فقهی برای حل مسائل پیچیده.
۵. نکات مهم برای اپلای و ادامه تحصیل
حقوق:
– اگر قصد اپلای برای دانشگاه های خارجی را دارید، به نظام حقوقی کشور مقصد توجه کنید.
– برای موفقیت در آزمون های وکالت یا قضاوت، مطالعه مداوم و بهروزرسانی دانش حقوقی ضروری است.
فقه و حقوق:
– اگر به مباحث دینی و شرعی علاقهمند هستید، این رشته گزینه مناسبی است.
– برای اپلای در دانشگاه های خارجی، تسلط بر زبان عربی و انگلیسی ضروری است.
جمع بندی
← حقوق بیشتر بر قوانین موضوعه و نیاز های اجتماعی تمرکز دارد و فرصت های شغلی متنوعی در داخل و خارج از کشور ارائه می دهد.
← فقه و حقوق ترکیبی از قوانین موضوعه و احکام شرعی است و بیشتر در کشور های اسلامی کاربرد دارد.
انتخاب بین این دو رشته به علایق، اهداف و زمینههای فکری شما بستگی دارد. اگر به مباحث دینی و شرعی علاقهمند هستید، فقه و حقوق گزینه بهتری است، اما اگر به قوانین موضوعه و مسائل حقوقی در جامعه علاقه دارید، رشته حقوق مناسب تر است.
سوالات پرتکرار درباره تفاوت رشته حقوق با فقه و حقوق
۱. تفاوت اصلی بین رشته حقوق و فقه و حقوق چیست؟
رشته حقوق بیشتر بر قوانین موضوعه و مقررات مصوب توسط نهاد های قانونگذاری تمرکز دارد و جنبه عملی و اجرایی آن قوی تر است.
در حالی که فقه و حقوق ترکیبی از قوانین موضوعه و احکام شرعی است و هدف آن تطبیق قوانین مدرن با اصول فقهی و دینی است. فقه و حقوق بیشتر در کشور های اسلامی مانند ایران تدریس می شود.
۲. آیا میتوان با مدرک فقه و حقوق در خارج از کشور کار کرد؟
بله، اما فرصت های شغلی برای رشته فقه و حقوق بیشتر در کشور های اسلامی یا دانشگاه هایی با گرایش به مطالعات اسلامی وجود دارد. برای کار در کشور های غیراسلامی، ممکن است نیاز به تطبیق دانش خود با نظام های حقوقی آن کشور ها داشته باشید.
۳. برای اپلای در رشته حقوق در خارج از کشور چه مدارکی نیاز است؟
مدارک معمول برای اپلای در رشته حقوق شامل موارد زیر است:
– مدرک زبان (مانند IELTS یا TOEFL)
– رزومه تحصیلی (CV)
– انگیزه نامه (SOP)
– توصیه نامه از اساتید
– مدرک تحصیلی و ریزنمرات
– برخی دانشگاه ها ممکن است نیاز به شرکت در آزمون های خاص مانند LSAT (برای کشورهای کامنلا) داشته باشند.
۴. آیا میتوان از رشته فقه و حقوق به رشته حقوق تغییر رشته داد؟
بله، تغییر رشته از فقه و حقوق به حقوق امکان پذیر است، اما ممکن است نیاز به گذراندن برخی دروس جبرانی داشته باشید، زیرا برخی واحد های درسی این دو رشته متفاوت هستند.
۵. بازار کار رشته حقوق بهتر است یا فقه و حقوق؟
بازار کار حقوق به دلیل گستردگی حوزه های کاری (مانند وکالت، قضاوت، مشاوره حقوقی) در سطح جهانی و داخلی بهتر است.
اما فقه و حقوق بیشتر در کشور های اسلامی و نهاد های دینی کاربرد دارد. انتخاب بین این دو رشته به علایق و اهداف شغلی شما بستگی دارد.
۶. آیا برای تحصیل در رشته فقه و حقوق نیاز به تسلط بر زبان عربی است؟
بله، تسلط بر زبان عربی برای مطالعه منابع فقهی و احکام شرعی در رشته فقه و حقوق بسیار مهم است. بسیاری از منابع اصلی فقه به زبان عربی نوشته شده اند.
۷. چه دانشگاه هایی در ایران رشته فقه و حقوق ارائه می دهند؟
برخی از دانشگاه های معروف در ایران که رشته فقه و حقوق ارائه می دهند عبارتند از:
– دانشگاه تهران
– دانشگاه شهید بهشتی
– دانشگاه امام صادق (ع)
– دانشگاه مفید
– دانشگاه قم
۸. آیا میتوان با مدرک حقوق در حوزه قضایی کشور فعالیت کرد؟
بله، با مدرک حقوق می توانید در حوزه قضایی کشور فعالیت کنید. برای این کار، باید در آزمون های قضاوت شرکت کرده و پس از قبولی، دوره های آموزشی لازم را بگذرانید.
۹. تفاوت نظام های حقوقی کامنلا و حقوق نوشته چیست؟
کامنلا (Common Law)
نظام حقوقی کامنلا بر پایه رویه های قضایی و تصمیمات دادگاه ها استوار است. این نظام بیشتر در کشور هایی مانند انگلیس، آمریکا و کانادا رایج است.
حقوق نوشته (Civil Law)
نظام حقوق نوشته بر پایه قوانین مصوب و نوشته شده استوار است. این نظام در کشور هایی مانند فرانسه، آلمان و ایران رایج است.
۱۰. آیا می توان در رشته فقه و حقوق به تحقیق و پژوهش پرداخت؟
بله، رشته فقه و حقوق زمینه های گسترده ای برای تحقیق و پژوهش در حوزه هایی مانند فقه اقتصادی، فقه سیاسی، فقه قضایی و تطبیق قوانین موضوعه با احکام شرعی ارائه می دهد.
۱۱. چه مهارت هایی برای موفقیت در رشته حقوق لازم است؟
برخی از مهارت های لازم برای موفقیت در رشته حقوق عبارتند از:
– توانایی تحلیل و استدلال منطقی
– تسلط بر زبان فارسی و انگلیسی (برای مطالعه منابع بین المللی)
– توانایی مذاکره و دفاع از مواضع
– آشنایی با قوانین و مقررات
– توانایی تحقیق و پژوهش
۱۲. آیا می توان همزمان در رشته حقوق و فقه و حقوق تحصیل کرد؟
بله، برخی دانشگاه ها امکان تحصیل همزمان در دو رشته را فراهم می کنند، اما این کار نیاز به مدیریت زمان و انرژی زیادی دارد. همچنین، برخی دروس این دو رشته ممکن است مشترک باشند.
۱۳. فرصت های شغلی برای فارغ التحصیلان فقه و حقوق چیست؟
فرصت های شغلی برای فارغ التحصیلان فقه و حقوق شامل موارد زیر است:
– وکالت و قضاوت
– تدریس در حوزه های علمیه و دانشگاه ها
– کار در نهاد های دینی و قضایی
– پژوهش در حوزه فقه و حقوق اسلامی
۱۴. آیا میتوان با مدرک حقوق در حوزه بین الملل فعالیت کرد؟
بله، با مدرک حقوق می توانید در حوزه های بین المللی مانند حقوق بشر، حقوق تجارت بین الملل، حقوق محیط زیست و … فعالیت کنید. برای این کار، تسلط بر زبان انگلیسی و آشنایی با قوانین بینالمللی ضروری است.
۱۵. چه تفاوتی بین فقه و حقوق در نظام حقوقی ایران وجود دارد؟
در نظام حقوقی ایران، فقه به عنوان منبع اصلی قانونگذاری در نظر گرفته می شود و بسیاری از قوانین بر اساس احکام شرعی استنباط می شوند.
حقوق در ایران نیز بر پایه قوانین موضوعه استوار است، اما این قوانین با اصول فقهی تطبیق داده می شوند.
۱۶. آیا می توان با مدرک فقه و حقوق در حوزه های غیر دینی کار کرد؟
بله، با مدرک فقه و حقوق می توانید در حوزه های غیردینی مانند وکالت، مشاوره حقوقی و کار در نهاد های دولتی فعالیت کنید، اما ممکن است نیاز به تطبیق دانش خود با قوانین موضوعه داشته باشید.
۱۷. آیا تحصیل در رشته حقوق سخت است؟
تحصیل در رشته حقوق نیاز به مطالعه مداوم، تحلیل دقیق و تسلط بر قوانین و مقررات دارد. اگر به مباحث حقوقی علاقهمند باشید، این رشته برای شما جذاب و قابل مدیریت خواهد بود.
۱۸. آیا می توان با مدرک فقه و حقوق در حوزه های بین المللی کار کرد؟
کار در حوزه های بین المللی با مدرک فقه و حقوق چالش برانگیز است، زیرا این رشته بیشتر بر احکام شرعی و قوانین داخلی کشور های اسلامی متمرکز است. با این حال، می توانید در حوزه هایی مانند حقوق بین الملل اسلامی یا مطالعات تطبیقی فعالیت کنید.
۱۹. چه کتاب هایی برای شروع مطالعه در رشته حقوق پیشنهاد می کنید؟
برخی کتاب های مفید برای شروع مطالعه در رشته حقوق عبارتند از:
– “مقدمه علم حقوق” نوشته دکتر ناصر کاتوزیان
– “حقوق مدنی” نوشته دکتر سید حسن امامی
– “حقوق جزای عمومی” نوشته دکتر محمدعلی اردبیلی
۲۰. آیا می توان با مدرک حقوق در حوزه های فقهی فعالیت کرد؟
بله، اما برای فعالیت در حوزه های فقهی، نیاز به تسلط بر مبانی فقهی و احکام شرعی دارید. ممکن است نیاز به گذراندن دوره های تکمیلی در حوزه فقه داشته باشید.
فرصت فراهم شده در سایت دانش پژوه این امکان را به مشاوران و معلمان می دهد تا به سادگی علم و مهارت خود را در معرض دید قرار دهند تا دانشجویان و کنکوری های زیادی آن ها را بشناسند.
محصلان و کنکوری ها می توانند در هر ساعت از شبانه روز و از هر کجای جهان سوالات و مشکلات تحصیلی خود را در سایت بپرسند تا مشاوران و معلمان مشتاق به آن ها پاسخ دهند.
ارسال یک پاسخ